overprikkeling

Het is zo druk

in mijn hoofd

overprikkeling“Het overkomt mij ook wel eens. Ik zit op een verjaardag, het is erg druk. Iedereen kletst met elkaar. Het is warm binnen, de felle lampen branden en welk verhaal wil ik nu volgen? Het lukt me niet. Ik heb nog zoveel te doen thuis. Waarom praat die persoon nu zo hard? Ik kan je gewoon goed verstaan hoor. Vind ik het wel gezellig of wat is er nou aan de hand? Ik ga maar even de gastvrouw helpen met de hapjes in de keuken. En weet je waarom? Omdat ik even rust nodig heb. Ik ben overprikkeld.”

Hoe zit dat nou?

Prikkelverwerking doen wij een hele dag, overal. Er komen prikkels binnen via je zintuigen, zoals geuren, geluiden en kleuren. Staat jouw radio nu aan? Dan verwerk jij de geluiden daarvan. Prikkels worden geregistreerd door de zintuigen, zoals je oren of ogen. Deze prikkels komen in de hersenen binnen waarbij wordt beslist of ze belangrijk zijn of niet. Is het belangrijk, dan word je bewust van de prikkel en reageer je erop. Wanneer alle prikkels worden binnengelaten raak je overprikkeld. Je voelt prikkels te sterk, wat erg vermoeiend is. Overprikkeling komt ook vaker voor bij hoog gevoelige mensen.

Overprikkelde leerling

Als psycholoog ga ik zo nu en dan observeren in de klas. Dit keer bij een jongen van 8 jaar welke het gevoel had dat niemand hem begreep en hierdoor erg somber werd. Tijdens de observatie begon de juf met een kringspel. In dit spel mocht iedereen voorin de klas gaan staan in een kring. De kinderen waren uitgelaten en hadden veel lol in de klas. Maar één jongen bleef op zijn stoel zitten. De juf ging even naar hem toe en vroeg of hij niet mee wilde doen. Dit wilde hij niet, hij wilde liever kijken.overprikkeling

Prikkels bij gymles

Even later liepen we met de hele klas naar de gymzaal. Door de kleedkamer liep ik naar de gymzaal. Gadsie, wat een nare geur in de kleedkamer! En de lucht in de gymzaal zelf kwam mij ook direct tegemoet toen ik daar binnenliep. Die ken je zelf misschien nog wel van vroeger, zo een muffe gymzaal lucht..

Eén jongen had zich ontzettend snel omgekleed en liep de gymzaal binnen en bleef een beetje bij de muur hangen. Daarna druppelde alle andere leerlingen binnen. Het was een luid gekakel van alle jongens en meiden. De grote zaal galmde van alle geluiden van de kinderen (helemaal doordat een gymzaal groot en leeg is weerkaatst het geluid extra hard). Je snapt wel waar ik naartoe wil. Het was een stortvloed aan prikkels dus. Geurende kleedkamer, geurende gymzaal, harde geluiden die nog eens extra werden weerkaatst. En dan was de gymles nog niet eens begonnen.

Tijdens de warming up mochten er twee kinderen tikker zijn. Ieder kind wat werd afgetikt werd ook een tikker. Gillende meiden, schreeuwende jongens, door elkaar rennende kinderen. De kinderen waren enorm uitgelaten, maar één jongen kwam op de bank zitten. Hij gaf aan dat hij last had van hoofdpijn en wilde graag even uitrusten. Mag jij één keer raden waarom deze jongen op de bank kwam zitten…..? Overprikkeling misschien?
overprikkeld

De bok? Oh nee!

In de zaal stonden al een paar toestellen opgesteld, maar het was nog niet duidelijk wat ze ermee gingen doen. De kinderen renden nog even lekker door elkaar voordat de gymleraar aangaf dat zij netjes op de gele lijn mochten gaan zitten. Maar wat gingen ze nou doen met al die toestellen?
Ik weet van mezelf nog heel goed dat ik ontzettend zenuwachtig werd als ik een bok zag staan met een trampoline ervoor. Ik vond dit er eng uitzien. Stel je voor dat het me niet lukte om erover heen te springen. Of erger nog, dat ik ervan af zou vallen en iedereen me ging uitlachen.

Hoog gevoelige kinderen willen het vaak ‘goed’ doen en zien veel gevaren die andere kinderen misschien helemaal niet zien. Waar de meeste kinderen apenkooi ontzettend leuk vinden, vinden zij dit verschrikkelijk. Je wilt niet afgetikt worden, maar daardoor moet je wel op allerlei enge attributen klimmen. En wat nou als je eraf glijdt? Daarbij zijn onvoorspelbare situaties enorm eng voor deze kinderen. Ze weten niet waar ze aan toe zijn en dat komt enorm bedreigend en onveilig over.
gymles
Kortom, enorm veel uitdagingen en prikkels die je tegemoetkomen. En als je dan net even wat meer prikkels en angsten ervaart dan anderen, kan dit op je lichaam slaan, zoals bij de jongen in het voorbeeld en raak je overprikkeld.

Vaak zie je deze kinderen bij de juf of meester staan, dat is lekker veilig. Hoofdpijn, buikpijn, gymspullen vergeten of blessures zijn allemaal signalen dat de gym een enorme uitdaging is voor het kind.

Signalen overprikkeling

Signalen overschreeuwen:
• Druk, stuiteren
• Opgejaagd, rusteloos
• Snel huilen
• Snel boos worden
• Slechte concentratie

Signalen terugtrekken:
• Stil, sluit zich af
• Onbereikbaar
• Wil met rust gelaten worden
• Snauwerig, prikkelbaar
• Neerslachtig

Lichamelijke signalen:
• Rode oren
• Het koud hebben, rillerig
• Hoofdpijn
• Buikpijn, buikloop
• Misselijk
• Geen honger – knoop in de maag
• Moe

Tips leerkracht

Eigenlijk wil het kind dat overprikkeld is gewoon lekker meedoen, net als alle anderen. Als je als leerkracht weet welke kinderen sneller overprikkeld zijn kun je daar zeker op inspelen.
❥Laat ze even aan de kant zitten tijdens de gymles of een spel als ze dit willen. Ze kunnen dan alle indrukken op zich in laten werken en eventjes de rust opzoeken.

❥Blijft je leerling te lang aan de kant volgens jou, stimuleer het dan op een positieve manier om weer lekker mee te doen.

❥Benoem dat je ziet dat het heel druk is, maar geef je leerling het gevoel dat je hem of haar ziet, hoort en erkent.

❥En zeg alsjeblieft niet dat het kind zich niet moet aanstellen. Overprikkeling is niet niks.

❥Mocht het lekker weer zijn, gym dan buiten waar de geluidsprikkels sowieso een stuk minder aanwezig zijn.

Tips ouder(s)

❥Geeft je kind aan dat hij/zij buikpijn heeft, misselijk wordt of geen zin heeft om naar school te gaan? Ben jij dan de bezwaren aan het wegwuiven, pleiten hoe leuk de gymles of zwemles is en dat zij daar lekker hun energie kwijt kunnen? Of luister je en erken je het gevoel van je kind?

❥Bedenk samen plannetjes om te zorgen dat je kind bijvoorbeeld niet te lang in de kleedkamer hoeft te zijn. Vertel over de keren dat je kind vertelde hoe leuk hij/zij het heeft gehad tijdens de gym of het zwemmen. Hoe vaak ze hun angst al hebben overwonnen en het dan toch best wel leuk bleek te zijn. Op die manier wordt de drempel minder hoog.

❥Zorg ervoor dat je kind een eigen veilige omgeving heeft waarin het zich kan terugtrekken. Een plek waar hij in alle rust kan bijkomen en alle emoties onbeperkt tot uiting kunnen komen. Onderbreek je kind niet tijdens deze fase, de grote druk en overprikkeling gaat hierdoor van de ketel waardoor hij na die tijd beter in staat is om zijn gevoelens te verwoorden.

❥Word niet boos, je kind raakt hierdoor nog meer van streek en loop je de kans dat je kind zich voor je afsluit en je er niet achter komt wat er in hem omgaat.

❥Wees begripvol. Haal ervaringen van jezelf erbij om op die manier duidelijk te maken dat jij daar ook mee hebt gezeten en dat je die situatie ook heel moeilijk vond. Kinderen reageren vaak verbaasd en moeten er om lachen dat jij ook zoiets hebt meegemaakt. Dit breekt het ijs waardoor je kind open staat voor wat je wil vertellen. De tips die je vervolgens geeft komen nu beter binnen.

❥Praat met de leerkracht om zo de juiste basisvoorwaarde in de klas te kunnen creëren, bijvoorbeeld de juiste plek in de klas of extra ontspanningsmoment. Een (hooggevoelig) kind dat zich veilig en op zijn plek voelt durft zichzelf te zijn en zijn talent te uiten en zal over het algemeen minder “probleem”gedrag vertonen.

❥Ga aan het eind van de dag even bij je kind op bed liggen en vraag naar de leuke en minder leuke dingen van die dag. Hierdoor kun je uitbarstingen door opgekropte frustraties en emoties een stapje voor zijn.

Hulpverlening inschakelen?

Wanneer er kinderen worden aangemeld en problemen blijken te hebben met de prikkelverwerking kan ik gaan observeren in de klas. Sowieso, in overleg met ouders, vraag ik ook informatie vanuit de leerkracht om meer te weten te komen hoe het gaat in de klas. Verder kijken dan gedrag is hetgeen wat bij mij bovenaan staat. Ik leer de kinderen inzicht te krijgen in de gedachten en gevoelens waardoor zij leren om emoties te reguleren. Maar soms maak ik ook zeker gebruik van een sensorische integratie therapeut. Deze therapeut helpt het kind prikkels vanuit de wereld om ons heen en vanuit het lichaam op te nemen, te selecteren en de verschillende stukjes informatie met elkaar te verbinden zodat het kind er op de juiste manier op kan reageren.

Heb jij nog handige trucjes om overprikkeling te voorkomen? Of juist de spanning kwijt kan raken? Deel ze in een comment zodat andere ouders dit ook eens kunnen uitproberen. Het is en blijft een zoektocht wat bij jouw kind kan werken bij overprikkeling. En als bedankje wil ik jou het gratis e-book geven “Zit nou eens stil en ga aan het werk” waarin ik verder in ga op overprikkeling en onderprikkeling.

 

Bel voor een gratis kennismakingsgesprek

Op de toekomst van de kinderen!!

Lieve groet,

blog
Ps: Deel ook de blog op Facebook of andere social media om zoveel mogelijk mensen te laten zien dat zij er niet alleen voor staan en worden erkend. Ken jij iemand die ook heel veel aan deze informatie zal hebben? Deel dan zeker deze blog!

3 antwoorden
  1. Annemarie
    Annemarie zegt:

    Bij ons helpt het om na school even rustig een boekje te lezen en verder even helemaal niks. Ook goed eten is belangrijk, daar komt ons dochtertje vaak weer van bij. Op tijd beginnen met het avondeten wil ook nog wel eens helpen zodat ze in ieder geval nog iets eet. Soms helpen we haar nog ook al is ze al zeven, dan is ze so moe en wil ze niks meer eten, als we haar dan helpen krijgt ze in ieder geval nog iets binnen. Er zitten dagen bij dat het allemaal te veel is, lekker douchen en vroeg naar bed is dan meestal nog de enige oplossing.

    Beantwoorden
    • You&Me Psychologie
      You&Me Psychologie zegt:

      Dank je wel voor je tips Annemarie. Ik denk dat veel ouders herkennen wat je typt. Fijn dat jullie haar op het moment dat ze het nodig heeft kunnen helpen. En inderdaad soms is kan het echt teveel zijn. Liefs, Mirjam

      Beantwoorden

Trackbacks & Pingbacks

  1. […] vraag kan ik eenvoudig beantwoorden: doordat wij allemaal onze eigen manier hebben van informatie verwerken. Dit betekent alles wat jij waarneemt (ziet, hoort, proeft, voelt en ruikt) zal ik op een andere […]

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.